महमा पनि परनिर्भरता

 

janataPost

विश्वनाथ खरेल
भनिन्छ पृथ्वीमा मानिसको भन्दा पहिले मौरीको उत्पत्ति भएको हो । पौराणिक एवं ऐतिहासिक ग्रन्थमा मह र यसको महìवको बारेमा उल्लेख भएको पाइन्छ । यसका साथै मानिसले परापूर्वकालदेखि घरका खोपा, झ्याल, सन्दुस, मुढेघार आदिमा मौरी पाल्दै आएका हुन् । यसरी पालिएका मौरीले लगाएको मह, कुट, छाउरा ज्योतिष विद्याअनुसार मुहुर्त जुराएर मात्र काढ्ने प्रचलन अझसम्म गाउँघरमा कायम नै छ ।
सरकारीस्तरबाट नेपालमा मौरीपालनसम्बन्धी काम हुन थालेको धेरै वर्ष भएको छैन । शुरुमा काठमाडौँको गोकर्णमा तत्कालीन राजदरबारको निर्देशनअनुसार आधुनिक प्रविधिअनुसार मौरीपालन सुरु भएको थियो । त्यसपछि घरेलु उद्योग विभागले कृषकस्तरमा मौरीपालन तालिम दिई आधुनिक घार वितरण गर्न सुरु गरेको थियो । तसर्थ परम्परागत तरिकाले धेरै वर्ष अघिदेखि पालिँदै आइएको मौरीपालन शैलीमा परेका अप्ठ्यारा थाहा भएपछि ती समस्याको समाधान गर्न विभिन्न औजार भएपछि ती समस्याको समाधान गर्न विभिन्न औजार उपकरण र प्राविधिक सीपको विकास भयो । यसरी हालसम्म पत्ता लागेका साधन र सीपको प्रयोग गरी आधुनिक मौरीपालनमा कम खर्चबाटै बढी आम्दानी लिन सम्भव भएको छ ।
नेपालमा २०५२ सालदेखि व्यावसायिक मौरीपालन सुरु भएको इतिहास भए पनि २० वर्षसम्म प्रयोगशाला स्थापना नहुँदा महको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार गर्न सकिएको थिएन । सरकारले मौरी व्यवसाय विकासका सहयोग पु¥याउन उपकरण खरिदमा अनुदान, मौरीको उच्च नश्ल सुधार, तालीम मौरी, घार तथा अन्य उपकरणमा अनुदान उपलब्ध गराए पनि उत्पादनमा खासै वृद्धि हुन नसकेको सम्बन्धित क्षेत्रका विज्ञको भनाइ रहेको पाइन्छ । संसारको मानचित्रमा हेर्दा नेपाल पूरै मुलुक नै समशीतोष्ण जलवायु भएको क्षेत्रमा पर्छ तर देशव्यापी जलवायुको सन्दर्भमा भौगोलिक विविधताले गर्दा निकै फरक रहेको छ । यहाँको उच्च पहाडी क्षेत्रमा शीतोष्ण जलवायु, मध्य पहाडी क्षेत्रमा समशीतोष्ण जलवायु र तराई र भित्री मधेसमा उष्ण जलवायुको बाहुल्यता पाइन्छ । यसले गर्दा मौरीको लागि प्रशस्त चरन र उपयुक्त जलवायु समशीतोष्ण जलवायु भएको क्षेत्र अर्थात् मध्य पहाडी क्षेत्र अति उत्तम हुन्छ । त्यसैगरी जलवायु पछिको आधारभूत तìव हो, मौरी चरन । हुन त कृषिप्रधान देश नेपालमा वर्षको एकदेखि तीन बालीसम्म बाली संघनता हुनुको साथै कुल भूभागको करिब ३५ प्रतिशत वनजङ्गल, खेतीयोग्य तर खेती नगरिएको जमिन र चरन क्षेत्रसमेत गर्दा जम्मा एक करोड २० लाख हेक्टरभन्दा बढी जग्गामा मौरीको लागि काम लाग्ने फूल फुल्छन् । देशले मौरीको यही महìवलाई ध्यानमा राखेर दीर्घकालीन कृषि योजना सन् १९९५–२०१५ ले मौरी र महलाई उच्च मूल्यको बालीको रूपमा प्राथमिकतामा राखेको छ । अर्कोतर्फ भन्ने हो भने मुलुकमा अझै पनि साउदी अरब र संयुक्त राज्य अमेरिबाट महको आयात गरिन्छ । मुलुकको मह निर्यातको लागि सन् २००१÷०२ सम्म नर्बे प्रमुख राष्ट्र थियो तर गत केही वर्षदेखि रासायनिक विषादीको अवशेष आदि विवादका कारण युरोपियन देशमा नेपाली महको निर्यात क्रमबद्ध रूपामा अवरुद्ध भएको छ । हाल आएर जापान, दक्षिण कोरिया, थाइल्यान्ड, संयुक्त अरब इमिरेट, बङ्गलादेश लगायतका मुलुक नेपाली मह निर्यातका लागि असल गन्तव्य राष्ट्रका रूपमा आइरहेका छन् ।
विश्व बजारमा नेपाली महको आकर्षण अझै पनि कायम छ, विभिन्न मुलुकका व्यापारी तथा उपभोक्ता नेपाली मह खरिदका लागि उत्सुक भएका पाइन्छन् तथापि उनीहरूको जोड महको गुणस्तरीयतामा रहेको छ । यसरी हेर्दा नेपालमा महको उत्पादन, आयात र निर्यात सबै प्रकारको व्यवसाय सङ्गठित वा असङ्गठित तवरमा हुँदै आएको पाइन्छ । अतः मुलुकको हावापानीलाई दृष्टिगत गर्दै मौरीपालन र मह उत्पादन व्यवसायबाट कृषकको आय अभिवृद्धि भई गरिबी न्यूनीकरणमा टेवा पुग्न सक्ने अवस्था देखिन्छ । सरकारी तवरबाट मात्रै नेपाली महको अन्तर्राष्ट्रिय बजारीकरण सम्भव छैन, त्यसैले नेपालको मौरी व्यवसाय प्रवद्र्धनका लागि सरकारीका साथै निजी र सहकारी क्षेत्रको संयुक्त र अथक प्रयासको नितान्त जरुरत देखिन्छ ।
मौरीपालनबाट कृषकको आय आर्जन बढाउन मौरी र महको उत्पादन मात्र पर्याप्त हुँदैन । यसका लागि त गुणस्तरीय वस्तुको उत्पादन गरेर बजारको पहुँच विस्तार अनिवार्य छ । नेपालको महले युरोपलगायत एसियाका केही देशहरूमा सानैरूपमा भए पनि बजार पाइरहेको अवस्थामा हालका वर्षमा यसको गुणस्तर र प्रमाणीकरणका विषयमा प्रश्न उठ्न थालेको छ । यस्ता समस्या समाधानका लागि सरोकारवालाको जागरुकता तथा प्रयास महìवपूर्ण हुन्छ । विदेशमा समेत माग बढी रहेको नेपाली महको उत्पादन तीन वर्षमा २१२ दशमलव ५ प्रतिशतले वृद्धि गरिने भएको छ । हाल देशभर एक हजार छ सय मेट्रिक टन मात्र उत्पादन हुँदै आएकोमा आउँदा वर्षमा पाँच हजार मेट्रिक टन पु¥याउने लक्ष्य सरकारी पक्षले राखेको छ । यस व्यवसायमा वार्षिक दुई अर्ब रुपियाँको मह निर्यात र १० हजार युवालाई पूर्ण रोजगारी दिन सकिने उल्लेख छ । त्यस्तैगरी मौरीपालनबाट करिब चार हजार घरपरिवार र करिब १० हजार जनसङ्ख्याले प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष रोजगारी पाएको सरकारी तथ्याङ्क छ । सरकारले मह उत्पादनका लागि देशको ५० जिल्लालाई पकेट क्षेत्र पनि घोषणा गरिसकेको छ ।
मह उत्पादनको प्रचुर सम्भावना हुँदाहुँदै पनि हाम्रो देशले भारत, अमेरिका, डेनमार्क र चीनबाट मह आयात गर्छ जुन विडम्बनाको विषय हो । मौरी पालन व्यवसायमा आबद्धले यस तथ्यमा मनन गर्नैपर्छ र नेपालीलाई नेपालकै मह उपभोगका लागि प्रेरित गर्नुपर्छ । यसको पूर्व शर्त भनेकै गुणस्तरीय महको उत्पादन नै हो । मौरीका जाताको कुरा गर्ने हो भने विश्वमा ८० जातका मौरी हुन्छन् । विश्वमा नौथरीका मौरीबाट व्यावसायिक मह उत्पादन गर्न सकिन्छ । त्यसमध्ये नेपालमा मेलिफेरा, केरेना, कठ्यौरी, भिरमौरी र सिनकुश (खागो) जातका मौरीबाट मह उत्पादन हुँदै आएको छ । हाल देशभित्रैको मागभन्दा ५० प्रतिशत कम मात्र उत्पादन भइरहेकोमा तीन वर्षमा उत्पादनमा भारी वृद्धि गर्दै उलेख्य निर्यातसमेत गर्ने योजना रहेको आधिकारिक भनाइ छ ।
चालू वर्षको बजेटमा समेत मह उत्पादनलाई वृद्धि गर्न कार्यक्रम सञ्चालनमा प्राथमिकता दिइएको छ । नेपालमा चिउरीलगायतका बोट विरुवा र तोरीलगायतको फूलबाट मात्र पनि कम्तीमा १० हजार मेट्रिक टन मह उत्पादनको क्षमता रहेको अनुमान छ । सबैभन्दा महँगो मह भिरमौरीको हो जुन प्रतिकेजी दुई हजार पाँच सयदेखि तीन हजारमा र केरेनाको सात सयदेखि एक हजार र मेलिफेराको चार सयदेखि पाँच सय रुपियाँसम्ममा बिव्रmी हुँदै आएको छ । विश्वमा सबैभन्दा धेरै मह उत्पादन गर्ने देश टर्की हो । त्यसपछि क्रमशः अमेरिका, भारत र चीन पर्छन् । नेपालमा हाल प्रतिवर्ष दुई हजार ५० मेट्रिक टन मह उत्पादन हुन्छ । नेपालीको औसत प्रतिव्यक्ति ५० ग्राम प्रतिदिन मह खाने बानी छ ।

Source : http://gorkhapatraonline.com/news/51072-741105.

Advertisements

महाशिवरात्री र श्री पशुपतिनाथ

–विश्वनाथ खरेल

हिन्दूहरूमा भगवान् श्री पशुपतिनाथको ठूलो महिमा छ । श्री पशुपतिनाथको स्तुति, पूजा, आराधना, मन्त्रको जप र यिनको महात्म्यबारे वेद, पुराण, धार्मिक साहित्यिक र तान्त्रिक ग्रन्थहरूमा विस्तृत रूपमा पाइन्छ । हाम्रोे हिन्दू समाजमा परापूर्वकालदेखि नै शिवजी पूजाआजा, उपासना गर्ने चलन आजसम्म कायमै छ । नेपालका साथै भारतलगायत विश्वका हिन्दूहरूको बाहुल्यभएका क्षेत्रहरूका शिवमन्दिर, शिवालय, शिवलिंगेश्वर, ज्योतिर्लिंगेश्वर आदि स्थानहरूमा यस पर्वमा असंख्य भक्तजनहरूको भिड लाग्ने गर्र्दछ । फागुन कृष्ण चतुर्दशीमा महाशिवरात्री पर्व काठमाडौंस्थित पशुपतिनाथको मन्दिरमा ठूलो महत्वका साथ सम्पन्न गरिन्छ ।

भारतलगायत विश्वका विभिन्न राष्ट्रहरूबाट र स्वदेशका साधु–सन्त, महन्थ, भक्तजनहरू शिवरात्रि पर्वमा पशुपतिनाथको पूजा–आराधना र दर्शनार्थ प्रत्येक वर्ष पशुपति क्षेत्रमा भेलाहुने गर्दछन् । महाशिवरात्रिका दिन पशुपतिनाथको शोडषोपचारले विधिपूर्वक पूजा–आराधना गरिन्छ ।

विश्वको सृष्टि गर्दा अर्धनारीश्वरको रूपधारण गर्ने शिवले समय समयमा आवश्यक तथा कुतूहलवस् हरेक रूप धारण गरेका थिए । ती रूपहरूको चर्चा असम्भव नै देखिएकाले खास अवतारहरू मात्र देख्न सकिन्छ । शिवजीको १० अवतार छन् भनेता पनि प्रख्यात शिवपुराण र स्कन्दपुराणले यस विषयमा प्रशस्त प्रकाश पारेका छन् । त्यसैले यस लेखको आधारशीला यिनै ग्रन्थ बनेका छन् । हिन्दूहरूको ठूलो र श्रद्धापूर्वक मनाइने पर्व यो महाशिवरात्रीलाई हिन्दूहरूले सर्वोच्च स्थान दिएका हुनाले पनि उनको आराधनाको पर्वमा ‘महा’ जोडेर महाशिवरात्री भनिएको हो । नेपालअधिराज्यभरमा भएका मन्दिरहरूमा श्री पशुपतिनाथको मन्दिरको प्रसिद्धी रहेको कुरा विभिन्न ऐतिहासिक प्रमाणहरूबाटसमेत अवगत हुन्छ । शिवजीको प्रथमअवतारको नाम महाकाल हो । कालको पनि काल भएकोले महाकाल भनिएको हो । महाकालले कालको पनि नियन्त्रण गर्न सक्छन् । दक्षको यज्ञमा जब शंकर र सतीको अनादर गरिएको थियो, त्यसबखत शिवजीले महाकालको स्वरूप लिएका थिए ।

प्रत्येक साल फागुन कृष्ण चतुर्दशीको दिन महाशिवरात्री मनाइन्छ । शिवलाई यजुर्वेदमा स्पष्ट रूपमा वर्णन गरेर उनलाई वैदिक देवताको रूप प्रदान गरिएको पाइन्छ । यसर्थ शिवजीको आराधना प्राचिनकालदेखि नै भएको बुझिन्छ । हाम्रा आराध्य देव शिवजीलाई तन, मन, धनले श्रद्धा गर्छौं । जसमा शंकर, महेश, पशुपति, रुद्र, भोलानाथ, भोलेबाबा, महादेव, शम्भु, कैलाशपति, गिरिराज, नीलकण्ठ आदि छन् । हामी उनलाई ‘पशुपति’ को संज्ञाले बडो श्रद्धा गर्दछौँ । सारा नेपाली चाहे हिन्दू होउन् वा बौद्ध सबै पशुपतिनाथको मन्दिरमा गएर श्रद्धा भक्तिपूर्वक आराधना गर्दछौँ ।

यस महान् पर्वमा नेपालीहरू मात्र नभएर छिमेकीमुलुक भारतका असंख्य श्रद्धालु भक्तजनहरूको घुइँचो लाग्दछ । ‘पशुपति क्षेत्र’ ले गर्दा नेपालको धार्मिक क्षेत्रका गौरव गाथालाई विश्वभरी चिनाउँछ । विशाल सगरमाथाको काखमा रहेको पुण्यभूमि नेपालमा हिन्दू धर्मको प्रधानता छ । नेपालको संविधानले पनि सनातन धर्मसंस्कृतिको रक्षा गर्ने कल्पना गरेको छ । देशले शैव धर्मलाई शताव्दी अगाडिदेखि अंगीकार गर्दै आएको छ । हाम्रा आराध्य देवताका रूपमा प्रख्यात पशुपतिनाथ शिव कै प्रतीक हुन् । यसै क्रममा पशुपतिको दर्शन गर्नुअगाडि गुह्येश्वरीको दर्शन गर्ने प्रचलन छ । यसरी गुह्येश्वरी पशुपतिकै शक्ति हुन् । निराकार रूपमा आराध्याभएकी गुह्येश्वरीले शक्ति कै विम्वलाई सम्झाउँछिन् ।

श्री पशुपतिनाथको महत्व नेपाली जनजीवनमा पहिलेदेखि नै प्रसिद्ध थियो । नेपालमा भएको पशुपतिनाथको उद्भवसम्बन्धी भिन्नभिन्न धारणाहरू पाइन्छन् । हिमवतखण्ड, पशुपतिपुराण, नेपालमहात्म्यजस्ता साहित्यिकग्रन्थहरू तथा गोेपालराज वंशावली लगायतका भाषावंशावलीहरूमा पनि त्यससम्बन्धी चर्चा पाइन्छ । पशुपतिनाथको उद्भवको सम्बन्धमा चर्चा गर्ने पहिलो वंशावली गोपालराज वंशावली हो । नेपालमा पाइएका वंशावलीहरूमा सो वंशावली सबैभन्दा पुरानो मानिन्छ ।

शिव र पार्वती सँगसँगै रहेको वेला शिवका परमभक्त नन्दी, भृंगीले शिवको मात्र कदर गरेर पार्वतीको अवहेलना गरेको भान त्यसबखत पार्वतीलाई भयो । तसर्थ, शिवले अर्धनारीश्वरको रूपमा शिव र पार्वतीलाई एकअर्काको पुरक तुल्याए । भक्तजनहरूले शिव र पार्वतीको अर्को रूप शिवलिंगमा देखे त्यसैले शिवलिंग पूजित हुन थाल्यो ।

हिन्दूहरू नेपालमा मात्र होइन, विश्वभरी छन् । त्यसैकारण महाशिवरात्रीको पर्व नेपालमा मात्र होइन, विश्वका विभिन्न देशमा बडो उत्साह, उमंग र भक्तिभावसाथ मनाइन्छ । यस दिन भोलेबाबाको शोडषोपचारको विधिले पूजाअर्चना गरिन्छ । आह्वान, आसन, पाद्य, अघ्र्य, आचमन, स्नान, वस्त्र, उपवीत, गन्धपुष्प, धूपदीप, नैवेद्य, तामूल, दक्षिणा, आरती, प्रदक्षिणा आदि गरिन्छ । यसअवसरमा श्रद्धालुहरू उपवास बस्छन् । ती उपवास बस्नेहरू र अन्य भक्तजन मन्दिर अघिल्तिर भजनकीर्तन गरी भगवान्मा तल्लीन भएका हुन्छन् । यसदिन देशवासीहरूको नाममा शुभेच्छा प्रकट गर्ने परम्परा अद्यावधिक छ । यसरी प्राचीन नेपालमा पशुपतिनाथको अति नै महत्वपूर्ण स्थान हुनुका साथै पशुपतिको चर्चा टाढाटाढासम्म हिन्दूहरूको बढ्दो धार्मिक प्रचार एवं प्रभाव सहन नसकी हिन्दूधर्मलाई नष्ट गर्ने उद्देश्यले तत्कालीन बंगालका सुल्तान समसुद्दीनद्वारा सन् १३४६ अर्थात विसं १४०९ माघमा काठमाडौं उपत्यकाभित्रसमेत आक्रमण गरी विभिन्न हिन्दू र बौद्ध गुम्बा, मठ–मन्दिरहरूका साथै पशुपतिनाथको मूर्तिलाई तीन टुक्रा पार्ने तथा अन्य मन्दिर देवालय, बौद्धस्तुपहरू भत्काउने, बिगार्ने कार्यजस्ता निन्दनीय कार्यहरूद्वारा प्रशस्त धनसम्पत्ति लुटी काठमाडौं उपत्यकामा हाहाकार मच्चाई ध्वंसात्मक कार्यहरू गरी हिन्दूधर्मको उपहास गरेका थिए ।

हलाहल विषलाई पिएर सम्पूर्ण ब्रह्माण्डको रक्षा गर्ने भगवान् शंकर सम्पूर्ण जीवका अधिष्ठाता हुन् । सबैको कल्याण गर्न उनले हलाहलजस्तो विषपान गरेका हुन् । समाजका अहितकारी वस्तुहरू जस्तो कि सबै लागुपदार्थ हामी शिवलाई समर्पण गरौँ । शिवले हामीलाई त्यसबाट रक्षा गर्दछन् । समाजका सबैजसो अनिष्टलाई अँगाल्ने र अमृत प्राणीहरूलाई दिने भगवान् शिवको महिमा गाउनाले र सत्मार्गमा अग्रसर हुने प्रणले समाज र देशका लागि नै हितकार हुनेछ । भगवान् शिवले सबैलाई सद्बुद्धि दिएर रक्षा गरून् । यसबाट नै सम्पूर्ण प्राणी मात्रको कल्याण हुने कुरामा दुई मत नहोला ।

Source : http://www.souryadaily.com/2018/02/174052.html-741029.

शिवको महानता र महिमा

जनतापोस्ट

janataPost
लेखक : विश्वनाथ खरेल

विश्वभरका हिन्दू धर्मावलम्बीका लागि महाशिवरात्री पर्व महान् अवसर हो । ब्रह्माण्डका सृष्टिकर्ता, सम्पूर्ण प्राणीका पालनकर्ता र जीवनको भोग सिद्धिएपछि संहारकर्ता परमात्मा शिव आर्यावर्तको परमपावन नेपाल भूमिमा अवतरण हुनुभएको आजको दिनलाई शिवरात्री पर्वका रूपमा मनाइन्छ । भक्तिभावपूर्वक पूजा, आराधना, उपवास, जाग्राम गरेर यो पर्व मनाइन्छ । सम्पूर्ण प्राणीको पालक, रक्षक, भगवान्, शिव अलौकिक र शाश्वत छन् भन्ने विश्वास गरिन्छ ।
अजन्मा भएर पनि उहाँले प्राणीहरूको हित गर्न धर्तीमा भोलेबाबाको रूपमा भक्तलाई दर्शन दिनुहुन्छ । सबैको कल्याण गर्ने भगवान् शिव नै पशुपतिनाथ, विश्वनाथ, रुद्र, शंकर, अनेक नाम र अनेक रूपमा यस धर्तीमा प्रकट हुनुभएको छ । पशुरुपी हामी मानवका उहाँ पति अर्थात मालिक हुनुहुन्छ । त्यसैले उहाँको नाम पशुपतिनाथ हुन गएको विश्वास छ । विश्वकै मालिक भएकाले उहाँलाई विश्वनाथ भनियो । आफना भक्तले जे मागे पनि दिने भएकाले उहाँ भोलेनाथ हुनुभयो र पापी अन्यायी, अधर्मीलाई कुकर्मको सँजाय दिने भएकाले उनीहरूका लागि उहाँ काल, महाकाल र रुद्र बन्नुभएको छ ।
पशुपतिनाथको ठूलो महिमा छ । पशुपतिनाथको स्तुति, पूजा, आराधना, मन्त्रको जप र यिनको महात्म्यबारे बेद, पुराण, धार्मिक साहित्यक र तान्त्रिक ग्रन्थहरूमा विस्तृत रूपमा पाइन्छ । हाम्रोे हिन्दू समाजमा पनि परापूर्वकालदेखि नै शिवजी पूजा–आजा, उपासना गर्ने चलन कायमै छ । नेपालका साथै भारतलगायत विश्वका हिन्दूहरूको बाहुल्य भएका क्षेत्रका शिवमन्दिर, शिवालय, शिवलिङ्गेश्वर, ज्योतिर्लिङ्गेश्वर आदि स्थानमा यस पर्वमा असंख्य भक्तजनको भीड लाग्छ ।
फाल्गुन कृष्ण चतुर्दशीमा महाशिवरात्री पर्व काठमाडौंस्थित पशुपतिनाथको मन्दिरमा महत्वका साथ सम्पन्न गरिन्छ । भारतलगायत विश्वका विभिन्न राष्ट्रहरूबाट र स्वदेशमा साधु–सन्त, महन्थ, भक्तजन शिवरात्रीपर्वमा पशुपतिनाथको पूजा–आराधना गरी दर्शन गर्छन । महाशिवरात्रीका दिन पशुपतिनाथको शोडषोपचारले विधिपूर्वक पूजा–आराधना गरिन्छ । सन्तका लागि शिव र दुष्टका लागि महाकालको रूपमा रहनु भएका शिवको नाम स्मरण, आराधना, पूजा, महिमागानले व्यक्तिले शिवमात्र भने पनि सम्पूर्ण समाजको भलाई हुन्छ भन्ने विश्वास छ ।
मानवले सत्कर्म गरेमा सद्बुद्धि मिल्दछ । बुद्धिमत्तापूर्वक गरिएको कामबाट सम्पूर्ण समाजको भलाई हुन्छ । वर्तमान विश्वमा मानिसहरू भौतिक सुखको पछाडि दौडँदा अँध्यारो कुवामा खसेको पत्तै पाउँदैनन् । भौतिकवाद विनाशवाद हो भन्ने धेरैलाई ज्ञान नभएकाले भौतिक सुखमा नै सम्पूर्ण मानव लालायित छन् । भौतिक प्रविधिले मानवलाई क्षणिक सुख र तुष्टिमात्र दिन्छ । यो क्षणिक र नाशवान छ । आध्यत्मिक ज्ञानको अभावमा मानिस पशु झैं भएका छन् । यसर्थ समाजमा कलह, हिंसा, अशान्ति फैलिरहेको छ । आध्यत्मिक ज्ञानले परिपूर्ण मानवसमाजमा अभाव र अशान्तिको स्थान हुँदैन ।

 

आजका युवा सही ज्ञानको अभावमा विनाशकारी बाटोतर्फ अग्रसर हुँदैछन् । यो उनीहरूको दोष होइन । सामाजिक संरचना, शैक्षिक स्थिति र समुचित मार्गदर्शन नपाएर युवावर्ग क्षणिक सुखका लागि लागूपदार्थको दुव्र्यसनी बनेका छन् ।
भगवान् शिवको स्वरुपको दर्शन पाएका सन्त, तपस्वी, यशस्वी महापुरुषहरूले उहाँको परिकल्पना गरेका छन् । हामी प्राणीहरूसँग दुईवटा चर्मचक्षु त छ तर, तेश्रो ज्ञानचक्षु छैन । ज्ञानचक्षुको अभावमा नै हामी यस नाशवान संसारमा एक दिन नाश हुने शरीरका लागि सुखशयल, आरामको खोजीमा अनमोल जीवन गुमाउँछांै ।
शिवको तेस्रो नेत्रको आराधना गरेमा हाम्रो ज्ञानको ढोेका खुला हुन्छ । हामीलाई शाश्वत शान्तिको ढोका हो भन्ने तथ्यलाई आज शिवरात्रीको दिनमा हामीले स्मरण गर्न सकेमा हामीलाई परम शान्ति हुन्छ । शिवले सबैलाई सद्बुद्धि दिनुहुन्छ र पनि मानिसले त्यसलाई प्रयोग गर्न नजानेर दुःखको जञ्जालमा फसिरहेका छन् ।
आजका युवा सही ज्ञानको अभावमा विनाशकारी बाटोतर्फ अग्रसर हुँदैछन् । यो उनीहरूको दोष होइन । सामाजिक संरचना, शैक्षिक स्थिति र समुचित मार्गदर्शन नपाएर युवावर्ग क्षणिक सुखका लागि लागूपदार्थको दुव्र्यसनी बनेका छन् । लागूपदार्थले एक देशको मात्र होइन, विश्वकै युवावर्गलाई आफ्नो दास बनाइसकेको छ । दिनानुदिन यो क्रम बढ्दो छ । युवावर्गलाई समुचित शिक्षा दिएर अभिभावकहरूले सत्मार्ग देखाएर, भौतिकवाद र अध्यात्मबादका बारेमा यथेष्ट ज्ञान गराएर कुलतबाट छुटकारा दिलाउन सकिन्छ ।
समग्रमा प्रत्येक साल फागुन कृष्ण चतुर्दशीको दिन महाशिवरात्री पर्व मनाइन्छ । शिवलाई यजुर्वेदमा स्पष्ट रूपमा वर्णन गरेर उनलाई वैदिक देवताको रूप प्रदान गरिएको पाइन्छ । यसर्थ शिवजीको आराधना प्राचिन कालदेखि नै भएको बुझिन्छ । हाम्री आराध्य देव शिवजीलाई तन, मन, धनले श्रद्धा गर्छौं । जसमा शंकर, महेश, पशुपति, रुद्र, भोलानाथ, भोलेबाबा, महादेव, शम्भु, कैलासपति, गिरिराज, नीलकण्ठ आदि छन् । हामी उनलाई ‘पशुपति’ को संज्ञाले बडो श्रद्धा गर्दछौं । सारा नेपालीहरू चाहे हिन्दू होउन् वा वौद्ध पशुपतिनाथको मन्दिरमा गएर श्रद्धा भक्तिपूर्वक आराधाना गर्र्छन । यस पर्वमा नेपाली मात्र नभएर छिमेकी मुलुक भारतका असंख्य श्रद्धालु भक्तजनको घँुइचो लाग्दछ ।
‘पशुपति क्षेत्र’ले गर्दा नेपालको धार्मिक क्षेत्रका गौरवगाथालाई विश्वभरी चिनाउँछ । विशाल सगरमाथाको काखमा रहेको पुण्यभूमि नेपालमा हिन्दूधर्मको प्रधानता छ । यसरी प्राचिन नेपालमा पशुपतिनाथको अति नै महत्वपूर्ण स्थान छ । पशुपतिको चर्चा र हिन्दूहरूको बढ्दो धार्मिक प्रचार एवं प्रभाव सहन नसकी यसलाई नष्ट गर्ने उद्देश्यले तत्कालीन बंगालका सुलतान समसुद्दीनद्वारा सन् १३४६ अर्थात विस १४०९ मंसिरमा काठमाडौं उपत्यकाभित्रसमेत आक्रमण गरे । त्यस क्रममा विभिन्न हिन्दू र बौद्ध गुम्बा, मठ–मन्दिरका अतिरिक्त पशुपतिनाथको मूर्तिलाई तीन टुक्रा पार्ने तथा अन्य मन्दिर देवालय, बौद्धस्तुपहरू भत्काउने, बिगार्ने निन्दनीय कार्य भए । प्रसस्तः धन–सम्पति लुटेर काठमाडौं उपत्यकामा हाहाकार मच्चाई ध्वंसात्मक कार्य गरेर हिन्दूधर्मको उपहास गरेका थिए ।
सबैको कल्याण गर्न शंकरले हलाहल विषपान गर्नुभएको हो । समाजका अहितकारी वस्तुहरू अर्थात सबै लागूपर्दाथ हामी शिवलाई समर्पण गरौं । शिवले हामीलाई त्यसबाट रक्षा गर्नुहुन्छ । हिन्दूहरू नेपालमा मात्र होइन विश्वभरी छन् । त्यसैकारण महाशिवरात्रीको पर्व नेपालमा मात्र होइन, विश्वका विभिन्न देशमा पनि उत्साह र भक्तिभावमा मनाइन्छ । यस दिन भोले बाबाको शोडषोपचारको विधिले पूजा अर्चना गरिन्छ । आह्वान, आसन, पदय, अष्र्य, आचमन, स्नान, वस्त्र, उपवीत, गन्धपुष्प, धूव दिप, नैवेध्य, तामूल, दक्षिणा, आरती, प्रदक्षिण आदि गरिन्छ । यस अवसरमा श्रद्धालुहरू उपवास वस्तछन् । ती उपवास बस्नेहरू र अन्य भक्तजन मन्दिर अधिल्तिर भजन कीर्तन गरी भगवानमा लिन हुन्छन् । यही दिन टुडिखेलमा राष्ट्र प्रमुखको सवारी भई विभिन्न रोचक कार्यक्रमका साथ सोही अवसरमा देशवासीको नाममा शुभेच्छा प्रकट गरिने परम्परा अद्यावधिक कायम छ ।

Source : http://www.janatapostdaily.com/news-details/1317/2018-02-13-741101.

सुशासन र समृद्धिको खाँचो

जनतापोस्ट

janataPost
लेखक : विश्वनाथ खरेल

जनताको कर्तव्य भनेको आफ्नो मत आफ्ना प्रतिनिधिलाई दिई विजय गराउनु हो । जनताले यो कार्यभार पटकपटक पूरा गरेका छन् इतिहासमा । अब राजनीतिक नेतृत्वको काम भनेको मुलुकमा स्थायित्व, सुशासन र आर्थिक समृद्धि दिने जिम्मेवारी हो, यो अबको नयाँ बन्ने सरकारको समेत मुख्य कार्यभार हो । विगतका विभिन्न कालखण्डमा पटक–पटक शासन परिवर्तनका लागि होमिएका जनताको एउटै अभिमत पनि यही त थियो । अस्थिर राजनीतिले जनता आजित बनेका थिए ।
यसपटकको चुनावी परिणामले देशको राजनीतिक अवस्थालाई केही भिन्न प्रकारले चित्रण गर्न खोजेको देखिन्छ । यसरी समग्र देशको परिणाम हेर्दा जनता स्थायित्व र आर्थिक समृद्धिका पक्षमा देखिएका छन् । अबका दिनमा राजनीतिक दल र तिनका नेताहरूले दलीय स्वार्थभन्दा माथि रहेर देश र जनताका लागि कार्य गर्न सकून भन्ने जनअपेक्षा हो । यसकारण मुलुकलाई स्थायित्व, सुशासन र आर्थिक समृद्धिको विकासका लागि नेपाली जनता जस्तोसुकै मूल्य चुकाउन पनि तयार छन् । निर्वाचनमा बहुमत हासिल गरेको वाम गठबन्धनले आफ्नो संयुक्त चुनावी घोषणापत्रमा यसको प्रतिबद्धता जनाएको छ । यसरी हाल बन्ने नयाँ केन्द्रीय सरकार र प्रादेशिक सरकारले पनि जनताको यो मर्म र भावनालाई बुझ्न सक्नुपर्छ । नत्र भने नयाँ सरकारले पनि पुरानोले झैं उही र उस्तै नीति र व्यवहार गरे जनताको भावनामा कुठराघात पुग्नेछ ।
राज्यले आफ्ना सम्पूर्ण नागरिकलाई सहज रूपमा सेवा उपलब्ध गराउनुपर्छ । यसरी सरकारले बढीभन्दा बढी रोजगारी सृजना गर्नुका साथै गरिब तथा विपन्न नागरिकसम्म राज्य पुगेको आभास दिलाउन सक्नुपर्छ । अन्यथा लोकतन्त्र दीर्घकालीन हुँदैन भन्ने पहिलो साढे दुई दशकको हाम्रो देशको राजनीतिक उत्तारचढावले प्रष्ट पारिसकेको छ । यसरी आधारभूत तहसम्म राज्यको उपस्थितिमा लोकतन्त्र बलियो हुन्छ । यसले गर्दा सुशासन कायम गर्न मद्दत पुग्छ । यसबाट मात्रै विकास र आर्थिक समृद्धि, सुशासन सम्भव छ । हाम्रो देश विकासका महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्ने युवावर्गलाई देश विकासमा सक्रिय गराउन राज्यले विशेष पहलकदमी अपनाउनुपर्ने हुन्छ । अझ भन्ने हो भने अब बन्ने नयाँ सरकारप्रति नेपाली जनताको अपेक्षा धेरै रहेको छ, त्यो सरकारले पूरा गर्नतिर लाग्नुपर्ने देखिन्छ ।
समृद्धिको मार्गमा अग्रसर
मुलुकमा संविधानसभाबाट जारी भएको संविधान बमोजिम तीनै तहको निर्वाचन सम्पन्न भइसकेको छ । जुन देशका लागि सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि मान्नुपर्छ । संविधानअनुसार संघीयता, गणतन्त्र, समावेशिता, समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली लगभग संस्थागत भइसकेका छन् । देशमा राजनीतिक समस्या खासै छैन भन्दा पनि हुन्छ । अबको जल्दोबल्दो चुनौती भनेको शान्ति सुरक्षा, गरिबी, बेरोजगार, अशिक्षा, कृषिको विकास, सामाजिक, राजनीतिक, जलविद्युत्, पर्यटन, आर्थिक विकासको मुद्दा संघीयताको व्यवस्थापन गर्नु हो । मुलुक राजनीतिक स्थिरता, सुशासन र आर्थिक समृद्धिको बाटोमा अगाडि बढ्ने विन्दुमा पुगिसकेको छ । त्यही नारामा लट्ठिएर नेकपा एमाले र नेकपा माओवादीलाई मतदाताले अबको कार्यभार सुम्पेका हुन् ।
पछिल्लो निर्वाचनको सफलतासँगै लामो राजनीतिक अस्थिरता र संक्रमणकाल समाप्त भई देश समृद्धितर्फ उन्मुख हुन लागेको आभास जनताले पाएका छन् । संविधान अनुसार जारी गरिएको संघीय लोकतान्त्रिक गणगन्त्रात्मक संविधान बमोजिम स्थानीय तह, प्रदेशसभा र प्रतिनिधि सभाको गठन हुन बाँकी छ । विगतको लामो अन्तराललाई हेर्ने हो भने जनताको आन्दोलनद्वारा १ सय ४ वर्षे राणा शासन, ३० वर्षे पञ्चायती शासन र त्यसपछिको संवैधानिक राजतन्त्र समाप्त हुँदै देशमा नयाँ परिवेशमा वाम गठबन्धनको नयाँ केन्द्रीय सरकार बन्ने तरखरमा रहेको छ । साथै प्रदेश २ बाहेक सबैमा वाम गठबन्धनकै बाहुल्यता रहेको देखिन्छ ।
राष्ट्रिय सभाको चुनाव समेत सम्पन्न भई अब नयाँ सरकार गठनको मार्गप्रशस्त भइसकेको छ । प्रदेश सभा समेत गठन भइसकेको छ, यद्यपि कतिपय प्रदेशमा राजधानीको विवाद उठेको छ । भौगोलिक, जनसंख्या, सुलभ स्थान आदि परिवेशलाई आधार बनाएर सबैलाई उपयुक्त पर्ने स्थानलाई अस्थायी मुकाम अर्थात् राजधानी तोक्न सकिन्थ्यो, ४÷५ वटा आधारलाई अध्ययन गरेर मात्र छान्नु पथ्र्यो । तर, अब प्रदेशसभाको दुईतिहाइ बहुमतबाट स्थायी रूपमा यसको समाधान हुने नै छ ।
युवा परिचालन
युवाशक्ति नै देश विकासको मुख्य आधार हो । हाम्रो देशमा दैनिक १ हजार ७ सयभन्दा बढी युवा रोजगारीका खोजीमा विभिन्न मुलुकमा पलायन भइरहेको तथ्य छ । अबको सरकारले युवावर्गको मनोबल बढाउने खालको वातावरण तयार गर्नुपर्छ । जसले गर्दा युवा जनशक्तिलाई आफ्नै देशमा उचित शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारी दिएर देश विकासमा परिचालन गर्न सकियोस् ।
यसरी युवावर्ग निराश हुँदा देश विकासको गति ओरालो लाग्छ । यसर्थ युवावर्गमा आशाको खडेरी भएको खण्डमा कुनै हालतमा देशले गति लिन सक्दैन । वाम गठबन्धनको सरकारले बेरोजगार युवावर्गलाई दक्ष बनाउन तालिम, योग्यता बढाउने खालका कार्यक्रमको साथसाथै क्षमता अभिवृद्धिका कार्यक्रमबाट स्वरोजगारतर्फ उन्मुख गराउनुपर्छ । यसले जोश, जाँगर भएका युवालाई देश विकासमा नयाँ आयाम थप्न सहयोग पुग्नेछ । अब युवा जागरण र परिचालन राज्यको मुख्य अभिारा हो । यसका अलावा देशमा विद्यमान स्रोत र साधनहरूको बढीभन्दा बढी मात्रामा परिचालन गरी कृषि, पर्यटन, जलस्रोत, विद्युत्जस्ता क्षेत्रको चौर्तफी रूपमा विकास गरी देशको आर्थिक समृद्धि मजबुत बनाउन सकिन्छ ।
अबका चुनौती
यसरी आर्थिक विकास तथा समृद्धिको सपना बाँड्न जति सजिलो छ यसलाई पूरा गर्न पनि उत्तिकै चुनौतीपूर्ण छ । यसका मुख्य अवरोधका रूपमा रहेको देशको संरचनागत समस्या, प्रशासनिक ढिलासुस्ती र भ्रष्टाचार मुलुकको कर्मचारीतन्त्रको पर्याय भइसकेको छ । त्यसैगरी हाम्रो देशमा पँुजी परिचालनको अवस्था निकै कमजोर छ । स्वदेशी पँुजीको समुचित उपभोगदेखि बाह्य लगानी भित्राउनेसम्मका काममा हामी निकै पछाडी परेका छौं । यसमा राजनीतिक कारण मात्र नभई सुशासनको पक्ष पनि उत्तिकै जिम्मेवार छ ।
आर्थिक विकास तथा समृद्धिको आधारशिला रोजगारी वृद्धिका लागि लगानीमैत्री वातावरण बनाउनुपर्छ र निजी लगानीलाई अधिकतम प्रोत्साहित गर्नुपर्छ । राजनीतिक नेतृत्व निजी क्षेत्रमैत्री भए पनि प्रशासनिक संयन्त्रहरू निजी क्षेत्रलाई हेर्ने दृष्टिकोणमा अझै पनि पुरानै शैली हाबी छ ।
हाम्रा वरिपरि दुई विशाल अर्थतन्त्र भएका ठूला देश चीन र भारत छन् । हाम्रो तुलनामा छिमेकी देशहरूको अर्थतन्त्र निकै बलियो छ । त्यसमा हाम्रो सबैभन्दा बढी आयात तथा निर्यात हुने बजारको रूपमा पनि रहेको छ । तिनीहरूसँग घनिष्ठ तथा प्रगाढ कूटनीतिक सम्बन्ध बढाउनु आवश्यक छ । जसले गर्दा यी दुई देशबीच हुने लगानी र वैदेशिक व्यापार दुवैमा प्रभाव पार्ने भएकाले अबका दिनमा कूटनीतिक मामिलालाई सशक्त तथा दरिलो बनाउनुपर्ने स्थिति खड्किएको छ ।

Source : http://www.janatapostdaily.com/news-details/1122/2018-02-08-741025.

कर्मले सम्झौं शहीदलाई

janataPost
विश्वनाथ खरेल

विश्वमा हरेक राष्ट्रले आफ्ना वीर सपुत तथा शहीदहरूलाई उच्चकोटीमा राखेको हुन्छ । जसले राष्ट्र, राष्ट्रियता, प्रजातन्त्र र जनताप्रति कुदृष्टि राख्नेहरूको विरुद्धमा शारीरिक तथा मानसिकरूपले संघर्ष गर्दागर्दै इहलीला समाप्त गर्छ, त्यस्तो व्यक्तिलाई नै शहीद भनिन्छ । थोरै बाँचेर पनि आफ्नो अदम्य जोश–जाँगर, सुरता, वीरता, रगत र पसिनाले मातृभूमिको सेवा गर्दागर्दै शहादत प्राप्त गरेका व्यक्तिहरू नै शहीद हुन् । उनीहरू युगयुगान्त बाँचिरहन्छन्, बलभद्र कँुवर, भक्ति थापा, दशरथ चन्द, शुक्रराज शास्त्री आदि ।
हाम्रो देशमा यस्ता वीर शहीद हजारौं छन् । उनीहरूले नेपाली जनता र नेपाल आमाको खुसीको लागि आफ्नो जीनव अर्पेका छन् । प्रत्येक वर्ष माघ १६ गते मनाइने शहीद दिवस राष्ट्रप्रेमीहरूका लागि महत्वपूर्ण दिवस हो । ठूलो उत्सव हो । उनीहरूको बलिदानबाट प्रजातन्त्रको पुनस्थार्पना भएको हो भनेर शहीद दिवसका दिन फलाक्दैमा शहीदहरूप्रति राजनीतिक व्यक्तिहरूको कर्तव्य सम्पन्न भएको मान्न सकिन्न ।
शहीदगेट बनाउँदैमा, फोटोमा माल्यार्पण गर्दैमा, एक मिनेट मौनधारणा गर्दैमा शहीद दिवसको सार्थकता पूरा हुँदैन् । तिनै शहीदका परिवारहरू बिचल्लीमा छन्, त्यसतर्फ हाम्रो दृष्टि पुगेको छैन । एक सय चार वर्षीय जहानियाँ राणाशासन समाप्त पारी प्रजातन्त्र ल्याउन र तीस वर्षीय निरंकुश पञ्चायती कालरात्रीको व्यवस्थालाई लत्याएर बहुदलीय व्यवस्था ल्याउन आफ्नो बुद्धि र विवेकले भ्याएसम्म ज्यानको पर्वाह नगरी आहुति दिने वीर शहीदहरू नै सच्चा शहीद हुन् । शहीदको सम्मान र संस्मरणस्वरूप सामाजिक एवं गैरसरकारी क्षेत्रबाट भएका र हुने गरेका कामहरू सह्रानीय छन् ।
अतः राणा शासनको विरुद्ध प्राण उत्सर्ग गर्ने चार महान् शहीद गंगालाल, धर्मभक्त, दशरथ चन्द्र र शुक्रराज शास्त्रीलगायत ज्ञात–अज्ञात शहीदहरूको सम्झनामा मनाइने शहीद सप्ताह पञ्चायती व्यवस्थाविरुद्ध लड्ने शहीदप्रति पनि समानान्तर रूपले समर्पित हुनु आजको आवश्यकता हो ।
शहीदलाई सम्झँदा अहिले पनि आङ जिरिङ्ग हुन्छ । १९९७ साल माघको जाडोमा शुक्रराज र धर्मभक्तलाई रूखमा झुन्ड्याइएको, दशरथ चन्द्र र गंगालाललाई बाँसमा बाँधेर ठाउँ–ठाउँमा गोली हानियो । हुन त त्यसभन्दा अगाडि पनि राणाशासनको विरोध गरेबापत जेलमै वा बन्दी रूपमै कृष्णलाल अधिकारी, खण्डमान सिंह, मैनाबहादुर खत्री आदि शहीद भएका थिए । तर राजनीतिक दल गठन गरी सर्वप्रथम क्रान्तिकारी गतिविधि चलाएका कारणले शहीद भएका थिए उपर्युक्त चारजना । देशव्यापी संघर्षकै सिलसिलामा सयौं कार्यकर्ताले जेलनेल र यातना भोगेका थिए ।
२००७ सालसम्म राजबन्दीहरूले जेल टनाटन भरिएका थिए । वि.सं. २००७ सालको संघर्षको फलस्वरूप राणा सरकारको पतन भई प्रजातन्त्रको उदय भयो । यही क्रममा २०१७ पुसदेखि २०४६ सालसम्म देशका विभिन्न भागमा शहादत प्राप्त गर्ने देशभक्तको संख्या कम छैन । सरकारी तथ्यांकअनुसार  झापादेखि बैतडीका ४८ जिल्लाका २६८ जना थिए । पक्रिएका, थुनिएका, जेलभित्र वा बाहिर पिटिएर घाइते भएका मानिसको लेखाजोखा नै छैन ।
देशमा पञ्चायती व्यवस्थाको तीब्र विरोध नेपाली कांग्रेस र संयुक्त वाममोर्चाकोे पहलमा देशभरि नै भयो । २०४६ साल चैत्र २७ गते रातिदेखि २०४७ साल बैशाख १० सम्म शहीदहरूको संख्या ८१ र घाइतेहरूको संख्या हजार नाघेको थियो । यो तथ्यांक एक मानव अधिकारवादी संगठनसँग भए पनि सरकारी तथ्यांकमा कतै प्रकाशित छैन । हामी शहीद दिवस मनाएर गमक्क पर्छौं, त्यति मात्र हाम्रो कर्तव्य होइन् । यस्ता वीर अज्ञात सपुतहरूको खोजी हुनुपर्छ, जो भएकै छैन ।
मुलुकमा यस्ता शहीदहरू नभएका भए आज पनि नेपालीले जनअधिकार र स्वतन्त्रता पाउने थिएनन् । ती सपुतहरूले ज्यानको बाजी लगाएर तानाशाही प्रवृत्तिसँग सिंगौरी खेले । उनीहरूले नै स्वतन्त्रता प्रदान गरे । त्यसैले शहीदहरूको स्मृति मात्रले पनि हामीलाई कर्तव्यपथतिर डो¥याँछ । देशमा व्याप्त अराजकता, स्वार्थीपना, भ्रष्टाचार, अनियमितता, जनउपेक्षाजस्ता अनुत्तरदायी व्यवहारले शहीदले देखाएको बाटो हामीले भुलेका हौं कि भन्ने प्रमाणित हुँदै गएको छ । शहीदहरू जसले आफ्नो देशको स्वतन्त्रता र रक्षाकोलागि जीवन बलिदान दिए, त्यस्ता व्यक्तिको भावना र आकांक्षालाई सम्मान गरिनुपर्छ ।
शहीदको योगदानको चर्चा परिचर्चा शहीद दिवसको दिनमा मात्र गर्नाले यिनीहरूको सम्मान हुँदैन । शहीद स्मारक, शहीद पुरस्कार, शहीद आवासगृह, शहीद स्मारिका, पुस्तिका प्रकाशित गर्नु, शहीदहरूको नाममा पार्कको स्थापना गर्नु पर्दछ । उनीहरूको योगदानलाई वर्षमा एकपटक मात्र सम्झने होइन, पल–पलमा आदर र सम्मान हुनुपर्छ । उनीहरूको विचार, लक्ष र सोच साकार पार्ने बाटो अपनाउनुपर्छ । हाम्रो प्रमुख दायित्व भनेको शहीदहरूको सपना साकार पार्नु हो । राजनीतिक, सामाजिक, साँस्कृतिक, शैक्षिक आदि क्षेत्रका विकृति र विसंगतिलाई निर्मुल पार्नुपर्छ ।
शहीदहरूको रातो रगतले लेखिएको हाम्रो गौरवमय इतिहासलाई अवलोकन गरी अज्ञान र अशिक्षाले तड्पिरहेका शहीदका परिवारहरूलाई शिक्षाको उज्यालो धामले सिन्चीत गरेर रोजगारका अवसर दिलाउनुपर्छ । उनीहरूको सन्ततीहरूको उचित शिक्षाको सम्वद्र्धन र विकासको लागि अक्षयकोष स्थापना गर्नुपर्दछ । उनीहरूको मर्म, भावना र उद्देश्यलाई बुझाउनका लागि विभिन्न सञ्चार–माध्यमहरूबाट प्रचार हुनुपर्छ ।
संसारका हरेक राष्ट्रले आफ्ना वीर सपुत तथा शहीदहरूलाई उच्चकोटीमा राखी मूल्यांकन गर्दै आएका छन् । त्यस्ता हिमायती, कर्मठ देशभक्तलाई शब्दभन्दा कर्मले सम्झनुपर्छ । उनीहरूको योगदान मुखले होइन मनले सम्झनुपर्छ । अनि शहीद दिवसको सार्थकता हुनेछ । शहीदको सम्मान हुनेछ ।

Source : http://www.janatapostdaily.com/news-details/714/2018-01-29-741015.

बुधबार १५२ वर्षपछि खग्रास चन्द्रग्रहण

माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने भएको छ ।

यही माघ १७ गते बेलुकी ५ बजेर ५५ मिनेटमा चन्द्रमा उदाउने र बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटमा इशान कोणबाट ग्रहणले छुने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले जनाएको छ। ग्रहणको मध्यकाल ७ बजेर १७ मिनेटमा हुनेछ। आठ बजेर ५७ मिनेटमा पश्चिमबाट ग्रहणको मोक्षकाल हुने अर्थात् ग्रहण सकिने समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए।

‘शास्त्रीय रुपमा बालक, वृद्ध र रोगी बाहेकलाई बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटदेखि नै खान निषेध गरिएको छ, ग्रहण लागेपछि सुत्न, हास्यविनोद, मैथुनलगायत काम गर्नुहुँदैन, ग्रहण निमित्तिक देवपूजा, तर्पण आदि भने गर्नुहुन्छ’, उनले भने।

धर्मशास्त्रीय मान्यतानुसार बुधबारको चन्द्रग्रहण वृष, तुला र कुम्भ राशि भएकाहरूले मात्र हेर्नुहुन्छ। यी राशि भएकाहरूले पनि खुला आँखाले ग्रहण हेर्नुहुँदैन। समितिले स्वीकृत गरेका यस वर्षका पञ्चाङ्गमा मेष राशिलाई व्यथा, वृष श्रीप्राप्ति, मिथुन क्षति, कर्कट घात, सिंह खर्च, कन्या लाभ, तुला सुख, वृश्चिक माननाश, धनु कष्ट, मकर स्त्रीपीडा, कुम्भ सुखप्राप्त र मीन राशिकालाई चिन्ताको योग रहेको समितिले जनाएको छ ।

यस वर्षको चन्द्रग्रहणमा खग्रास, चन्द्रमा पृथ्वीको नजिक आउने (सुपर मुन) र ग्रेगोरियन पात्रोअनुसार एकै महिनामा दुई पटक पूर्णचन्द्र देखिने ‘ब्लु मुन’ को योग परेको नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले जनाएको छ। यो दुर्लभ खगोलीय घटना १५२ वर्षपछिको पहिलो अर्थात् सन् १८६६ मार्च ३१ तारिखका दिन देखिएको सोसाइटीका अध्यक्ष सुरेश भट्टराईले बताए। ‘बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटदेखि एक घण्टा १६ मिनेट अर्थात् बेलुकी ७ बजेर ५२ मिनेटसम्म खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्छ, त्यसपछि खण्डग्रास हुँदै चन्द्रग्रहण सकिन्छ’, उनले भने।

चन्द्रग्रहण अफ्रिकाका केही देशबाहेक विश्वभरबाट देख्न सकिने सोसाइटीले जनाएको छ। आधुनिक विज्ञानअनुसार चन्द्रग्रहण हेर्न टेलिस्कोप अथवा अन्य कुनै यन्त्रको सहयोग लिनुपर्दैन। खुला आँखाले पनि हेर्न सकिन्छ। जुनसुकै राशि भएकाहरुले पनि चन्द्रग्रहण हेर्दा वैज्ञानिक आधारमा केही असर नपर्ने सोसाइटीका अध्यक्ष भट्टराईको मत छ ।

स्वस्थानीको उद्यापन बिहानै 

पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि सुरू भएको एकमहिने स्वस्थानी व्रत बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटअघि नै गर्नुपर्ने प्रा डा गौतमले बताए। आठ बजेर ५५ मिनेटपछि ग्रहणको सुतक लाग्ने भएकाले त्यसअघि नै स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्नुपर्नेछ।

मध्याह्नकालमै उद्यापन गर्न चाहनेले फागुन कृष्ण पञ्चमीसम्म अर्थात् माघ २२ गतेसम्म स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्न सक्ने समितिले जनाएको छ। काठमाडौं उपत्यकाको पूर्वी भेगस्थित शालिनदीमा पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि सुरू भएको माधवनारायण व्रत ग्रहण लाग्नुअघि नै समापन गर्ने गरी तयारी सुरू गरिएको माधवनारायण स्वस्थानी व्रत तथा शालिनदी सुधार समितिका अध्यक्ष राजभाइ श्रेष्ठले जानकारी दिए।

बिहान ७.३० बजेदेखि नै नित्य पूजापाठ गरेर व्रत समापन सुरू गरिने समितिले जनाएको छ। यही माघ १८ गते वर्तालुलाई भोज खुवाएपछि एकमहिने माधवनारायण मेला समापन हुनेछ।

भोलि १५२ वर्षपछि खग्रास चन्द्रग्रहण: ग्रहण लाग्दा के गर्न हुन्न ?भोलि १५२ वर्षपछि खग्रास चन्द्रग्रहण: ग्रहण लाग्दा के गर्न हुन्न ?मङ्गलबार, १६ माघ २०७४, १५ : ०० |  नागरिक प्रतिनिधिमूलक चित्र काठमाडौँ– माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन भोलि बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने भएको छ । माघ १७ गते बेलुकी ५ बजेर ५५ मिनेटमा चन्द्रमा उदाउने र बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटमा इशान कोणबाट ग्रहणले छुने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले जनाएको छ । ग्रहणको मध्यकाल ७ बजेर १७ मिनेटमा हुनेछ । आठ बजेर ५७ मिनेटमा पश्चिमबाट ग्रहणको मोक्षकाल हुने अर्थात् ग्रहण सकिने समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए । “शास्त्रीय रुपमा बालक, वृद्ध र रोगी बाहेकलाई बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटदेखि नै खान निषेध गरिएको छ, ग्रहण लागेपछि सुत्न, हास्यविनोद, मैथुनलगायत काम गर्नुहुँदैन, ग्रहण निमित्तिक देवपूजा, तर्पण आदि भने गर्नुहुन्छ”, गौतमले भने ।  “शास्त्रीय रुपमा बालक, वृद्ध र रोगी बाहेकलाई बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटदेखि नै खान निषेध गरिएको छ, ग्रहण लागेपछि सुत्न, हास्यविनोद, मैथुनलगायत काम गर्नुहुँदैन, ग्रहण निमित्तिक देवपूजा, तर्पण आदि भने गर्नुहुन्छ”, गौतमले भने ।   आठ बजेर ५५ मिनेटपछि ग्रहणको सुतक लाग्ने भएकाले त्यसअघि नै स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्नुपर्नेछ। धर्मशास्त्रीय मान्यतानुसार बुधबारको चन्द्रग्रहण वृष, तुला र कुम्भ राशि भएकाहरुले मात्र हेर्नुहुन्छ । यी राशि भएकाहरुले पनि खुला आँखाले ग्रहण हेर्नुहुँदैन । समितिले स्वीकृत गरेका यस वर्षका पञ्चाङ्गमा मेष राशिलाई व्यथा, वृष श्रीप्राप्ति, मिथुन क्षति, कर्कट घात, सिंह खर्च, कन्या लाभ, तुला सुख, वृश्चिक माननाश, धनु कष्ट, मकर स्त्रीपीडा, कुम्भ सुखप्राप्त र मीन राशिकालाई चिन्ताको योग रहेको समितिले जनाएको छ । यस वर्षको चन्द्रग्रहणमा खग्रास, चन्द्रमा पृथ्वीको नजिक आउने (सुपर मुन) र ग्रेगोरियन पात्रोअनुसार एकै महिनामा दुई पटक पूर्णचन्द्र देखिने ‘ब्लु मुन’ को योग परेको नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले जनाएको छ । यो दुर्लभ खगोलीय घटना १५२ वर्षपछिको पहिलो अर्थात् सन् १८६६ मार्च ३१ तारिखका दिन देखिएको सोसाइटीका अध्यक्ष सुरेश भट्टराईले बताए ।  “बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटदेखि एक घण्टा १६ मिनेट अर्थात् बेलुकी ७ बजेर ५२ मिनेटसम्म खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्छ, त्यसपछि खण्डग्रास हुँदै चन्द्रग्रहण सकिन्छ”, उनले भने ।चन्द्रग्रहण अफ्रिकाका केही देशबाहेक विश्वभरबाट देख्न सकिने सोसाइटीले जनाएको छ । आधुनिक विज्ञानअनुसार चन्द्रग्रहण हेर्न टेलिस्कोप अथवा अन्य कुनै यन्त्रको सहयोग लिनुपर्दैन । खुला आँखाले पनि हेर्न सकिन्छ । जुनसुकै राशि भएकाहरुले पनि चन्द्रग्रहण हेर्दा वैज्ञानिक आधारमा केही असर नपर्ने सोसाइटीका अध्यक्ष भट्टराईको मत छ ।
स्वस्थानीको उद्यापन बिहानै पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु भएको एकमहिने स्वस्थानी व्रत बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटअघि नै गर्नुपर्ने प्रा डा गौतमले बताए । आठ बजेर ५५ मिनेटपछि ग्रहणको सुतक लाग्ने भएकाले त्यसअघि नै स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्नुपर्नेछ।  मध्याह्नकालमै उद्यापन गर्न चाहनेले फागुन कृष्ण पञ्चमीसम्म अर्थात् माघ २२ गतेसम्म स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्न सक्ने समितिले जनाएको छ । काठमाडौँ उपत्यकाको पूर्वी भेगस्थित शालिनदीमा पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु भएको माधवनारायण व्रत ग्रहण लाग्नुअघि नै समापन गर्ने गरी तयारी शुरु गरिएको माधवनारायण स्वस्थानी व्रत तथा शालिनदी सुधार समितिका अध्यक्ष राजभाइ श्रेष्ठले जानकारी दिए । बिहान ७.३० बजेदेखि नै नित्य पूजापाठ गरेर व्रत समापन शुरु गरिने समितिले जनाएको छ । यही माघ १८ गते वर्तालुलाई भोज खुवाएपछि एकमहिने माधवनारायण मेला समापन हुनेछ । पूर्णप्रसाद मिश्र/रासस
भोलि साँझ चन्द्रग्रहण, विहान ९ बजेपछि खान र सुत्न पनि नमिल्नेSHARE• Facebook• Twitter• Google+• Pinterest• Email पूर्णप्रसाद मिश्र/रासस-  माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने भएको छ । यही माघ १७ गते बेलुकी ५ बजेर ५५ मिनेटमा चन्द्रमा उदाउने र बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटमा इशान कोणबाट ग्रहणले छुने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले जनाएको छ । ग्रहणको मध्यकाल ७ बजेर १७ मिनेटमा हुनेछ । आठ बजेर ५७ मिनेटमा पश्चिमबाट ग्रहणको मोक्षकाल हुने अर्थात् ग्रहण सकिने समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिनुभयो ।“शास्त्रीय रुपमा बालक, वृद्ध र रोगी बाहेकलाई बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटदेखि नै खान निषेध गरिएको छ, ग्रहण लागेपछि सुत्न, हास्यविनोद, मैथुनलगायत काम गर्नुहुँदैन, ग्रहण निमित्तिक देवपूजा, तर्पण आदि भने गर्नुहुन्छ”, उहाँले भन्नुभयो । धर्मशास्त्रीय मान्यतानुसार बुधबारको चन्द्रग्रहण वृष, तुला र कुम्भ राशि भएकाहरुले मात्र हेर्नुहुन्छ । यी राशि भएकाहरुले पनि खुला आँखाले ग्रहण हेर्नुहुँदैन । समितिले स्वीकृत गरेका यस वर्षका पञ्चाङ्गमा मेष राशिलाई व्यथा, वृष श्रीप्राप्ति, मिथुन क्षति, कर्कट घात, सिंह खर्च, कन्या लाभ, तुला सुख, वृश्चिक माननाश, धनु कष्ट, मकर स्त्रीपीडा, कुम्भ सुखप्राप्त र मीन राशिकालाई चिन्ताको योग रहेको समितिले जनाएको छ ।यस वर्षको चन्द्रग्रहणमा खग्रास, चन्द्रमा पृथ्वीको नजिक आउने (सुपर मुन) र ग्रेगोरियन पात्रोअनुसार एकै महिनामा दुई पटक पूर्णचन्द्र देखिने ‘ब्लु मुन’ को योग परेको नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले जनाएको छ । यो दुर्लभ खगोलीय घटना १५२ वर्षपछिको पहिलो अर्थात् सन् १८६६ मार्च ३१ तारिखका दिन देखिएको सोसाइटीका अध्यक्ष सुरेश भट्टराईले बताउनुभयो । “बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटदेखि एक घण्टा १६ मिनेट अर्थात् बेलुकी ७ बजेर ५२ मिनेटसम्म खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्छ, त्यसपछि खण्डग्रास हुँदै चन्द्रग्रहण सकिन्छ”, उहाँले भन्नुभयो ।चन्द्रग्रहण अफ्रिकाका केही देशबाहेक विश्वभरबाट देख्न सकिने सोसाइटीले जनाएको छ । आधुनिक विज्ञानअनुसार चन्द्रग्रहण हेर्न टेलिस्कोप अथवा अन्य कुनै यन्त्रको सहयोग लिनुपर्दैन । खुला आँखाले पनि हेर्न सकिन्छ । जुनसुकै राशि भएकाहरुले पनि चन्द्रग्रहण हेर्दा वैज्ञानिक आधारमा केही असर नपर्ने सोसाइटीका अध्यक्ष भट्टराईको मत छ ।स्वस्थानीको उद्यापन बिहानै पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु भएको एकमहिने स्वस्थानी व्रत बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटअघि नै गर्नुपर्ने प्रा डा गौतमले बताउनुभयो । आठ बजेर ५५ मिनेटपछि ग्रहणको सुतक लाग्ने भएकाले त्यसअघि नै स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्नुपर्नेछ ।मध्याह्नकालमै उद्यापन गर्न चाहनेले फागुन कृष्ण पञ्चमीसम्म अर्थात् माघ २२ गतेसम्म स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्न सक्ने समितिले जनाएको छ । काठमाडौँ उपत्यकाको पूर्वी भेगस्थित शालिनदीमा पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु भएको माधवनारायण व्रत ग्रहण लाग्नुअघि नै समापन गर्ने गरी तयारी शुरु गरिएको माधवनारायण स्वस्थानी व्रत तथा शालिनदी सुधार समितिका अध्यक्ष राजभाइ श्रेष्ठले जानकारी दिनुभयो ।बिहान ७.३० बजेदेखि नै नित्य पूजापाठ गरेर व्रत समापन शुरु गरिने समितिले जनाएको छ । यही माघ १८ गते वर्तालुलाई भोज खुवाएपछि एकमहिने माधवनारायण मेला समापन हुनेछ ।बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण : कुन–कुन राशिले ग्रहण हेर्न हुन्छ ?  POSTED ON : Tuesday, 30 January, 2018 (4:57:01 PM) Share Tweet Pin Email Share काठमाडौं । माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन भोलि बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने भएको छ। माघ १७ गते बेलुकी ५ बजेर ५५ मिनेटमा चन्द्रमा उदाउने र बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटमा इशान कोणबाट ग्रहणले छुने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले जनाएको छ।माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन भोलि बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने भएको छ। माघ १७ गते बेलुकी ५ बजेर ५५ मिनेटमा चन्द्रमा उदाउने र बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटमा इशान कोणबाट ग्रहणले छुने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले जनाएको छ।
ग्रहणको मध्यकाल ७ बजेर १७ मिनेटमा हुनेछ। आठ बजेर ५७ मिनेटमा पश्चिमबाट ग्रहणको मोक्षकाल हुने अर्थात् ग्रहण सकिने समितिका अध्यक्ष प्राडा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए।
’शास्त्रीय रुपमा बालक, वृद्ध र रोगी बाहेकलाई बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटदेखि नै खान निषेध गरिएको छ, ग्रहण लागेपछि सुत्न, हास्यविनोद, मैथुनलगायत काम गर्नुहुँदैन, ग्रहण निमित्तिक देवपूजा, तर्पण आदि भने गर्नुहुन्छ’, गौतमले भने ।  आठ बजेर ५५ मिनेटपछि ग्रहणको सुतक लाग्ने भएकाले त्यसअघि नै स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्नुपर्नेछ।
धर्मशास्त्रीय मान्यतानुसार बुधबारको चन्द्रग्रहण वृष, तुला र कुम्भ राशि भएकाहरुले मात्र हेर्नुहुन्छ। यी राशि भएकाहरुले पनि खुला आँखाले ग्रहण हेर्नुहुँदैन। समितिले स्वीकृत गरेका यस वर्षका पञ्चाङ्गमा मेष राशिलाई व्यथा, वृष श्रीप्राप्ति, मिथुन क्षति, कर्कट घात, सिंह खर्च, कन्या लाभ, तुला सुख, वृश्चिक माननाश, धनु कष्ट, मकर स्त्रीपीडा, कुम्भ सुखप्राप्त र मीन राशिकालाई चिन्ताको योग रहेको समितिले जनाएको छ। यस वर्षको चन्द्रग्रहणमा खग्रास, चन्द्रमा पृथ्वीको नजिक आउने (सुपर मुन) र ग्रेगोरियन पात्रोअनुसार एकै महिनामा दुई पटक पूर्णचन्द्र देखिने ‘ब्लु मुन’ को योग परेको नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले जनाएको छ। यो दुर्लभ खगोलीय घटना १५२ वर्षपछिको पहिलो अर्थात् सन् १८६६ मार्च ३१ तारिखका दिन देखिएको सोसाइटीका अध्यक्ष सुरेश भट्टराईले बताए। ’बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटदेखि एक घण्टा १६ मिनेट अर्थात् बेलुकी ७ बजेर ५२ मिनेटसम्म खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्छ, त्यसपछि खण्डग्रास हुँदै चन्द्रग्रहण सकिन्छ’, उनले भने ।चन्द्रग्रहण अफ्रिकाका केही देशबाहेक विश्वभरबाट देख्न सकिने सोसाइटीले जनाएको छ। आधुनिक विज्ञानअनुसार चन्द्रग्रहण हेर्न टेलिस्कोप अथवा अन्य कुनै यन्त्रको सहयोग लिनुपर्दैन। खुला आँखाले पनि हेर्न सकिन्छ। जुनसुकै राशि भएकाहरुले पनि चन्द्रग्रहण हेर्दा वैज्ञानिक आधारमा केही असर नपर्ने सोसाइटीका अध्यक्ष भट्टराईको मत छ। रासस

भोलि १५२ वर्षपछि खग्रास चन्द्रग्रहण: ग्रहण लाग्दा के गर्न हुन्न ?
मङ्गलबार, १६ माघ २०७४, १५ : ०० | नागरिक

प्रतिनिधिमूलक चित्र
काठमाडौँ– माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन भोलि बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने भएको छ । माघ १७ गते बेलुकी ५ बजेर ५५ मिनेटमा चन्द्रमा उदाउने र बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटमा इशान कोणबाट ग्रहणले छुने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले जनाएको छ । ग्रहणको मध्यकाल ७ बजेर १७ मिनेटमा हुनेछ । आठ बजेर ५७ मिनेटमा पश्चिमबाट ग्रहणको मोक्षकाल हुने अर्थात् ग्रहण सकिने समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए ।

“शास्त्रीय रुपमा बालक, वृद्ध र रोगी बाहेकलाई बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटदेखि नै खान निषेध गरिएको छ, ग्रहण लागेपछि सुत्न, हास्यविनोद, मैथुनलगायत काम गर्नुहुँदैन, ग्रहण निमित्तिक देवपूजा, तर्पण आदि भने गर्नुहुन्छ”, गौतमले भने ।
“शास्त्रीय रुपमा बालक, वृद्ध र रोगी बाहेकलाई बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटदेखि नै खान निषेध गरिएको छ, ग्रहण लागेपछि सुत्न, हास्यविनोद, मैथुनलगायत काम गर्नुहुँदैन, ग्रहण निमित्तिक देवपूजा, तर्पण आदि भने गर्नुहुन्छ”, गौतमले भने ।

आठ बजेर ५५ मिनेटपछि ग्रहणको सुतक लाग्ने भएकाले त्यसअघि नै स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्नुपर्नेछ।
धर्मशास्त्रीय मान्यतानुसार बुधबारको चन्द्रग्रहण वृष, तुला र कुम्भ राशि भएकाहरुले मात्र हेर्नुहुन्छ । यी राशि भएकाहरुले पनि खुला आँखाले ग्रहण हेर्नुहुँदैन । समितिले स्वीकृत गरेका यस वर्षका पञ्चाङ्गमा मेष राशिलाई व्यथा, वृष श्रीप्राप्ति, मिथुन क्षति, कर्कट घात, सिंह खर्च, कन्या लाभ, तुला सुख, वृश्चिक माननाश, धनु कष्ट, मकर स्त्रीपीडा, कुम्भ सुखप्राप्त र मीन राशिकालाई चिन्ताको योग रहेको समितिले जनाएको छ ।
यस वर्षको चन्द्रग्रहणमा खग्रास, चन्द्रमा पृथ्वीको नजिक आउने (सुपर मुन) र ग्रेगोरियन पात्रोअनुसार एकै महिनामा दुई पटक पूर्णचन्द्र देखिने ‘ब्लु मुन’ को योग परेको नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले जनाएको छ । यो दुर्लभ खगोलीय घटना १५२ वर्षपछिको पहिलो अर्थात् सन् १८६६ मार्च ३१ तारिखका दिन देखिएको सोसाइटीका अध्यक्ष सुरेश भट्टराईले बताए । “बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटदेखि एक घण्टा १६ मिनेट अर्थात् बेलुकी ७ बजेर ५२ मिनेटसम्म खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्छ, त्यसपछि खण्डग्रास हुँदै चन्द्रग्रहण सकिन्छ”, उनले भने ।
चन्द्रग्रहण अफ्रिकाका केही देशबाहेक विश्वभरबाट देख्न सकिने सोसाइटीले जनाएको छ । आधुनिक विज्ञानअनुसार चन्द्रग्रहण हेर्न टेलिस्कोप अथवा अन्य कुनै यन्त्रको सहयोग लिनुपर्दैन । खुला आँखाले पनि हेर्न सकिन्छ । जुनसुकै राशि भएकाहरुले पनि चन्द्रग्रहण हेर्दा वैज्ञानिक आधारमा केही असर नपर्ने सोसाइटीका अध्यक्ष भट्टराईको मत छ ।

स्वस्थानीको उद्यापन बिहानै
पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु भएको एकमहिने स्वस्थानी व्रत बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटअघि नै गर्नुपर्ने प्रा डा गौतमले बताए । आठ बजेर ५५ मिनेटपछि ग्रहणको सुतक लाग्ने भएकाले त्यसअघि नै स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्नुपर्नेछ।
मध्याह्नकालमै उद्यापन गर्न चाहनेले फागुन कृष्ण पञ्चमीसम्म अर्थात् माघ २२ गतेसम्म स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्न सक्ने समितिले जनाएको छ । काठमाडौँ उपत्यकाको पूर्वी भेगस्थित शालिनदीमा पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु भएको माधवनारायण व्रत ग्रहण लाग्नुअघि नै समापन गर्ने गरी तयारी शुरु गरिएको माधवनारायण स्वस्थानी व्रत तथा शालिनदी सुधार समितिका अध्यक्ष राजभाइ श्रेष्ठले जानकारी दिए ।
बिहान ७.३० बजेदेखि नै नित्य पूजापाठ गरेर व्रत समापन शुरु गरिने समितिले जनाएको छ । यही माघ १८ गते वर्तालुलाई भोज खुवाएपछि एकमहिने माधवनारायण मेला समापन हुनेछ । पूर्णप्रसाद मिश्र/रासस

भोलि साँझ चन्द्रग्रहण, विहान ९ बजेपछि खान र सुत्न पनि नमिल्ने

पूर्णप्रसाद मिश्र/रासस- माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने भएको छ । यही माघ १७ गते बेलुकी ५ बजेर ५५ मिनेटमा चन्द्रमा उदाउने र बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटमा इशान कोणबाट ग्रहणले छुने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले जनाएको छ । ग्रहणको मध्यकाल ७ बजेर १७ मिनेटमा हुनेछ । आठ बजेर ५७ मिनेटमा पश्चिमबाट ग्रहणको मोक्षकाल हुने अर्थात् ग्रहण सकिने समितिका अध्यक्ष प्रा डा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिनुभयो ।
“शास्त्रीय रुपमा बालक, वृद्ध र रोगी बाहेकलाई बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटदेखि नै खान निषेध गरिएको छ, ग्रहण लागेपछि सुत्न, हास्यविनोद, मैथुनलगायत काम गर्नुहुँदैन, ग्रहण निमित्तिक देवपूजा, तर्पण आदि भने गर्नुहुन्छ”, उहाँले भन्नुभयो । धर्मशास्त्रीय मान्यतानुसार बुधबारको चन्द्रग्रहण वृष, तुला र कुम्भ राशि भएकाहरुले मात्र हेर्नुहुन्छ । यी राशि भएकाहरुले पनि खुला आँखाले ग्रहण हेर्नुहुँदैन । समितिले स्वीकृत गरेका यस वर्षका पञ्चाङ्गमा मेष राशिलाई व्यथा, वृष श्रीप्राप्ति, मिथुन क्षति, कर्कट घात, सिंह खर्च, कन्या लाभ, तुला सुख, वृश्चिक माननाश, धनु कष्ट, मकर स्त्रीपीडा, कुम्भ सुखप्राप्त र मीन राशिकालाई चिन्ताको योग रहेको समितिले जनाएको छ ।
यस वर्षको चन्द्रग्रहणमा खग्रास, चन्द्रमा पृथ्वीको नजिक आउने (सुपर मुन) र ग्रेगोरियन पात्रोअनुसार एकै महिनामा दुई पटक पूर्णचन्द्र देखिने ‘ब्लु मुन’ को योग परेको नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले जनाएको छ । यो दुर्लभ खगोलीय घटना १५२ वर्षपछिको पहिलो अर्थात् सन् १८६६ मार्च ३१ तारिखका दिन देखिएको सोसाइटीका अध्यक्ष सुरेश भट्टराईले बताउनुभयो । “बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटदेखि एक घण्टा १६ मिनेट अर्थात् बेलुकी ७ बजेर ५२ मिनेटसम्म खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्छ, त्यसपछि खण्डग्रास हुँदै चन्द्रग्रहण सकिन्छ”, उहाँले भन्नुभयो ।
चन्द्रग्रहण अफ्रिकाका केही देशबाहेक विश्वभरबाट देख्न सकिने सोसाइटीले जनाएको छ । आधुनिक विज्ञानअनुसार चन्द्रग्रहण हेर्न टेलिस्कोप अथवा अन्य कुनै यन्त्रको सहयोग लिनुपर्दैन । खुला आँखाले पनि हेर्न सकिन्छ । जुनसुकै राशि भएकाहरुले पनि चन्द्रग्रहण हेर्दा वैज्ञानिक आधारमा केही असर नपर्ने सोसाइटीका अध्यक्ष भट्टराईको मत छ ।
स्वस्थानीको उद्यापन बिहानै
पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु भएको एकमहिने स्वस्थानी व्रत बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटअघि नै गर्नुपर्ने प्रा डा गौतमले बताउनुभयो । आठ बजेर ५५ मिनेटपछि ग्रहणको सुतक लाग्ने भएकाले त्यसअघि नै स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्नुपर्नेछ ।
मध्याह्नकालमै उद्यापन गर्न चाहनेले फागुन कृष्ण पञ्चमीसम्म अर्थात् माघ २२ गतेसम्म स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्न सक्ने समितिले जनाएको छ । काठमाडौँ उपत्यकाको पूर्वी भेगस्थित शालिनदीमा पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि शुरु भएको माधवनारायण व्रत ग्रहण लाग्नुअघि नै समापन गर्ने गरी तयारी शुरु गरिएको माधवनारायण स्वस्थानी व्रत तथा शालिनदी सुधार समितिका अध्यक्ष राजभाइ श्रेष्ठले जानकारी दिनुभयो ।
बिहान ७.३० बजेदेखि नै नित्य पूजापाठ गरेर व्रत समापन शुरु गरिने समितिले जनाएको छ । यही माघ १८ गते वर्तालुलाई भोज खुवाएपछि एकमहिने माधवनारायण मेला समापन हुनेछ ।
बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण : कुन–कुन राशिले ग्रहण हेर्न हुन्छ ?
POSTED ON : Tuesday, 30 January, 2018 (4:57:01 PM)

काठमाडौं । माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन भोलि बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने भएको छ। माघ १७ गते बेलुकी ५ बजेर ५५ मिनेटमा चन्द्रमा उदाउने र बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटमा इशान कोणबाट ग्रहणले छुने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले जनाएको छ।
माघ शुक्ल पूर्णिमाका दिन भोलि बुधबार बेलुकी खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्ने भएको छ। माघ १७ गते बेलुकी ५ बजेर ५५ मिनेटमा चन्द्रमा उदाउने र बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटमा इशान कोणबाट ग्रहणले छुने नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिले जनाएको छ।

ग्रहणको मध्यकाल ७ बजेर १७ मिनेटमा हुनेछ। आठ बजेर ५७ मिनेटमा पश्चिमबाट ग्रहणको मोक्षकाल हुने अर्थात् ग्रहण सकिने समितिका अध्यक्ष प्राडा रामचन्द्र गौतमले जानकारी दिए।

’शास्त्रीय रुपमा बालक, वृद्ध र रोगी बाहेकलाई बुधबार बिहान ८ बजेर ५५ मिनेटदेखि नै खान निषेध गरिएको छ, ग्रहण लागेपछि सुत्न, हास्यविनोद, मैथुनलगायत काम गर्नुहुँदैन, ग्रहण निमित्तिक देवपूजा, तर्पण आदि भने गर्नुहुन्छ’, गौतमले भने ।
आठ बजेर ५५ मिनेटपछि ग्रहणको सुतक लाग्ने भएकाले त्यसअघि नै स्वस्थानी व्रत उद्यापन गर्नुपर्नेछ।

धर्मशास्त्रीय मान्यतानुसार बुधबारको चन्द्रग्रहण वृष, तुला र कुम्भ राशि भएकाहरुले मात्र हेर्नुहुन्छ। यी राशि भएकाहरुले पनि खुला आँखाले ग्रहण हेर्नुहुँदैन। समितिले स्वीकृत गरेका यस वर्षका पञ्चाङ्गमा मेष राशिलाई व्यथा, वृष श्रीप्राप्ति, मिथुन क्षति, कर्कट घात, सिंह खर्च, कन्या लाभ, तुला सुख, वृश्चिक माननाश, धनु कष्ट, मकर स्त्रीपीडा, कुम्भ सुखप्राप्त र मीन राशिकालाई चिन्ताको योग रहेको समितिले जनाएको छ।
यस वर्षको चन्द्रग्रहणमा खग्रास, चन्द्रमा पृथ्वीको नजिक आउने (सुपर मुन) र ग्रेगोरियन पात्रोअनुसार एकै महिनामा दुई पटक पूर्णचन्द्र देखिने ‘ब्लु मुन’ को योग परेको नेपाल एष्ट्रोनोमिकल सोसाइटीले जनाएको छ। यो दुर्लभ खगोलीय घटना १५२ वर्षपछिको पहिलो अर्थात् सन् १८६६ मार्च ३१ तारिखका दिन देखिएको सोसाइटीका अध्यक्ष सुरेश भट्टराईले बताए। ’बेलुकी ६ बजेर ३६ मिनेटदेखि एक घण्टा १६ मिनेट अर्थात् बेलुकी ७ बजेर ५२ मिनेटसम्म खग्रास चन्द्रग्रहण लाग्छ, त्यसपछि खण्डग्रास हुँदै चन्द्रग्रहण सकिन्छ’, उनले भने ।
चन्द्रग्रहण अफ्रिकाका केही देशबाहेक विश्वभरबाट देख्न सकिने सोसाइटीले जनाएको छ। आधुनिक विज्ञानअनुसार चन्द्रग्रहण हेर्न टेलिस्कोप अथवा अन्य कुनै यन्त्रको सहयोग लिनुपर्दैन। खुला आँखाले पनि हेर्न सकिन्छ। जुनसुकै राशि भएकाहरुले पनि चन्द्रग्रहण हेर्दा वैज्ञानिक आधारमा केही असर नपर्ने सोसाइटीका अध्यक्ष भट्टराईको मत छ। रासस

Source : https://setopati.com/social/128141 and differnt papers in Nepal-741016.

जुत्ता पालिस गर्न कांग्रेस नेता सडकमा (फोटो/भिडियो)

मङ्गलबार, १६ माघ २०७४, १४ : ११ |  दिपेन्द्र रोक्का
agni

काठमाडौं- नेपाली कांग्रेसका नेताहरु मंगलबार नयाँ बानेश्वरमा जुत्ता पालिस गर्दै गरेका भेटिए। उनीहरु सडक पेटीमा आफ्नो जुत्ता होएइ बटुवाका जुत्ता पालिस गरिरहेका थिए। यो मंगलबारको यो दृष्यले केहीबेर त सर्वसाधारणहरु झुक्किए पनि। कृष्ण प्रसाद भट्टराई प्रतिष्ठानले आयोजना गरेको ‘राजनीति शुद्धिकरण (जुत्ता पालिस) अभियान’ मा कांग्रेसका नेताहरुले सडकमा बसेर जुत्ता पालिस गरेका हुन्। चन्द्र भण्डारी, धनराज गुरुङ लगायतका नेताहरुले सडकमा बसेर बटुवाका जुत्ता पालिस गरेका थिए। राजनीतिक शुद्धिकरण अभियानको लागि सांकेतिकरुपमा जुता पालिस गरिएको उनीहरुले बताएका छन्।

भिडियो हेर्नुहोस्:







Source : http://www.nagariknews.com/news/36325/-741016.

जुत्ता पालिस गरेर कांग्रेस नेताले कमाए ३० हजार

लक्ष्मी दिदीले दिइन् २ हजार

मंगलबार बानेश्वरमा सर्वसाधारणको जुत्तामा पालिस गर्दै कांग्रेस नेताहरू। तस्बिर : नारायण महर्जन/सेतोपाटी

पञ्चायतकालमा बाल कांग्रेस भन्ने संगठन थियो। नेता कृष्णप्रसाद भट्टराईले बाल कांग्रेसलाई स्कुल जानुपर्छ र  किताब पढ्नु पर्छ भनेर सम्झाउथे।

भट्टराईले यसरी सम्झाउँदा एक बाल कांग्रेसले भनेछन्, ‘हामी त गरिब छम्, स्कुल जाउँ भने किताब कापी किन्न पैसा छैन, अनि कसरी पढ्नु?’

भट्टराईले ती बाल कांग्रेसलाई भनेछन्, ‘त्यसो भए तिमी दिनको एक घन्टा शहरको चोकमा बसेर जुत्ता पालिस गर!’  ती बाल कांग्रेसले भट्टराईको सल्लाह माने या मानेनन्।

पञ्चायत ढलेको २८ वर्षपछि नेता भट्टराईको यही सन्देश सम्झेर मंगलबार बिहान १० देखि ११ बजेसम्म राजधानीको बानेश्वरमा  कांग्रेसका केही केन्द्रीय नेताहरूले सर्वसाधारणका जुत्ता पालिस गरे।

‘हामी सधैँ जुत्तामा पालिस गर्ने जस्ता थिएनौं, सुरुमा हामीलाई देखेरमा मान्छे अलमलिए। पछि ब्यानर पढेपछि मात्र खुट्टा दिए,’ जुत्ता पालिस गर्नेमध्येका एक नेता धनराज गुरुङले भने, ‘ हामीले पैसा तोकेका थिएनौं आफूखुसी उनीहरूले नै पैसा दिए।’

त्यसमध्ये  किसुनजीले सधैँ चिया खाने गरेको चिया पसल लक्ष्मी दिदीले २ हजार रुपैयाँ दिएकी थिइन्।

पूर्वराज्यमन्त्री एंव कांग्रेस नेता राजेन्द्र खरेलले जुत्ता पालिस गरेवापत् पाँच हजार रूपैयाँ दिए। ‘कसैले १०० पनि दिनु भयो कसैले हजार पनि दिनुभयो,’ गुरूङले भने।

बानेश्वर चोकमा सर्वसाधारणको जुत्ता चम्काएका  कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य चन्द्र भण्डारीका अनुसार एक घन्टा जुत्ता पालिस गर्दा उनीहरूले ३० हजार रुपैँया कमाएका छन्।

‘राजनीतिमा भएको भ्रष्टीकरणलाई व्यंग्य  गर्दै हामीले किसुनजीको  सन्देशअनुसार जुत्ता पालिस गर्ने कार्यक्रम राखेका हौँ। श्रमको सम्मान गर्नुपर्छ भन्ने सन्देश पनि जाओस भन्ने हो,’ भण्डारीले भने, ‘ सहिद दिवसकै दिन पारेर किसुनजी जस्ता अग्रज भएको हाम्रो पार्टी अहिले सही दिशामा छैन त्यसमा सुधार आवश्यक छ। नैतिकताको राजनीति आवश्यक छ भन्ने सन्देश दिन खोजेका हौँ।’

कांग्रेसका नेता धनराज गुरुङ, चन्द्र भण्डारी, राधेश्याम अधिकारी, विनोद भट्टराई लगायतले सडकमा बसेर सर्वसाधारणका जुत्ता पालिस गरेका थिए।

कृष्णप्रसाद भट्टराई प्रतिष्ठानले  कार्यक्रम आयोजना गरेको थियो।

कृष्णप्रसाद भट्टराई प्रतिष्ठानले आयोजना गरेको कार्यक्रममा नेपाली कांग्रेसका नेता धनराज गुरुङ, चन्द्र भण्डारी लगायतले सडकमा बसेर सर्वसाधारणका जुत्ता पालिस गर्दै। तस्बिरः नारायण महर्जन

‘हाम्रा सहिदले जुन बलिदान देशको लागि दिएका थिए, अहिलेको राजनीतिमा त्यस्तो बलिदानी भावना छैन। त्यसैले मुलुकको राजनीतिमा सुधार आवश्यक छ भनेर हामीले व्यङ्ग्यात्मक रूपमा जुत्ता पोलिस गर्ने कार्यक्रम राखेका हौँ,’ नेता धनराज गुरुङले भने, ‘देशमा जुन भ्रष्टाचार व्याप्त छ, राजनीति भ्रष्ट छ यी सबैलाई हटाएर राजनीतिक शुद्धीकरण आवश्यक छ। हामीलाई किसुनजीले नैतिकताको राजनीति गर्न सिकाउनुभएको थियो। नैतिकताको राजनीतिका निम्ति आजै बाट हामी लाग्नुपर्छ भनेर सांकेतिक कार्यक्रम गरिएको हो,’ गुरुङले भने।

जम्मा भएको पैसा प्रतिष्ठानको कोषमा जम्मा हुने गुरुङले जानकारी दिए। जुत्ता पालिस गर्न चाहिने सबै सामान प्रतिष्ठानले नै व्यवस्था गरेको थियो।

Source : https://setopati.com/politics/128088-741016.

 

 

Tuborg